Direct na het overlijden

1.

Overlijdensverklaring

Een arts, huisarts of schouwarts in het ziekenhuis, stelt het overlijden vast en geeft een overlijdensverklaring af waarin hij/zij aangeeft wie er is overleden.

2.

Donorcodicil

Onderzoek of de overledene een donorcodicil heeft gemaakt en wat de eventuele wensen van de overledene zijn.
Informatie hierover vind je op de website: www.donorregister.nl.

In het Donorregister heeft de overledene aangegeven of hij/zij na overlijden wel of geen organen en weefsels aan een patiënt wil geven. Voorbeelden van organen zijn een nier of de longen. Voorbeelden van weefsels zijn huid of bloedvaten. Iedereen in Nederland wordt vanaf 18 jaar automatisch in het Donorregister geregistreerd. Heeft de overledene zelf geen keuze ingevuld? Dan staat in het Donorregister 'geen bezwaar tegen orgaandonatie'.

Als iemand geschikt is als donor, dan kijkt de arts in het Donorregister. De arts mag enkele uren voor het overlijden de keuze bekijken in het Donorregister.

Als de overledene thuis overlijdt, is er niet altijd een arts aanwezig. Dan kijkt de arts na het overlijden welke keuze in het register staat vermeld.

3.

Uitvaartverzorger

Neem contact op met een uitvaartverzorger
Heeft de overledene een uitvaartverzekering bij een maatschappij afgesloten, bijvoorbeeld bij Dela, Monuta, Yarden of een andere uitvaartverzorger, neem dan contact op met deze uitvaartmaatschappij.

Heeft de overledene geen uitvaartverzekering óf wordt er voor een andere uitvaartmaatschappij gekozen, bijvoorbeeld een plaatselijke uitvaartverzorger, neem dan contact op met deze uitvaartverzorger.

Het is soms ook mogelijk dat een plaatselijke uitvaartverzorger de uitvaart verzorgt en dat de kosten vergoed worden vanuit een uitvaartverzekering (ook al is deze bijvoorbeeld afgesloten bij Dela, Monuta of Yarden).

Let op:
Diegene die opdracht geeft voor de uitvaart aan de uitvaartverzorger is hoofdelijk aansprakelijk voor de betaling van de nota voor de uitvaart. Als deze nota niet (volledig) uit de verzekering kan worden betaald of vanaf de bankrekening van de overledene, dient de
opdrachtgever het tekort zelf bij te betalen.

De opdrachtgever van de begrafenis is vaak ook degene die in veel gevallen het aanvraagformulier van de begraafplaats tekent waarin ook wordt gevraagd om de uitgifte van een graf. Deze opdrachtgever verkrijgt dan ook het grafrecht.

Deze persoon beslist ook daarna wat er met het graf gebeurt: bijvoorbeeld of er wel of niet iemand mag worden bijgeplaatst en wat er met het graf gebeurt als de termijn waarvoor de grafrechten zijn betaald is verstreken, bijvoorbeeld verlengen of laten ruimen van het graf.

4.

Akte van overlijden

De uitvaartverzorger is vaak degene die aangifte doet van het overlijden bij de gemeente en ontvangt ook de akte van overlijden. Dit document dien je goed te bewaren.

5.

Testament?

Ga na of de overledene een testament en/of codicil heeft gemaakt.
Welke inhoud is van belang:
a. Uitvaartwensen;
b. Executeursbenoeming;
c. Erfstelling: de benoeming van de erfgenamen.
In een testament kan de overledene wensen hebben opgenomen voor zijn/haar uitvaart. Daarnaast kan de overledene in een testament een executeur hebben genoemd. Dit kan zijn een begrafenisexecuteur: deze benoemde persoon mag dan namens de
erfgenamen alleen de uitvaart verzorgen.

Dit kan ook een beheersexecuteur zijn: deze executeur mag namens de erfgenamen de uitvaart verzorgen, maar mag daarna ook de nalatenschap van de overledene afwikkelen. Deze executeur mag de nalatenschap klaarmaken waarna de erfgenamen vervolgens de
nalatenschap kunnen verdelen.

Tot slot kan er ook een afwikkelingsbewindvoerder zijn genoemd: deze mag ook goederen van de nalatenschap verkopen en de nalatenschap verdelen.

Veelal is een executeur ook de degene die opdracht geeft voor de uitvaart.

In een codicil kan de overledene ook wensen hebben opgenomen voor zijn/haar uitvaart. Dit is dus géén donorcodicil!

Een codicil moet handgeschreven zijn (dus niet getypt/geprint) en moet zijn voorzien van een datum en een handtekening. Alleen het origineel is rechtsgeldig.

Met een codicil kun je ook spullen met emotionele waarde nalaten. De overledene moet dan wel nauwkeurig omschrijven om welk voorwerp of meubelstuk het gaat. En wie het krijgt.

Tot 2003 was het ook mogelijk om in een codicil een (begrafenis of beheers) executeur aan te wijzen. Dat is nu niet meer mogelijk.

Mede afhankelijk van de datum van het codicil, kan deze benoeming wel of niet geldig zijn. Dit is ook mede afhankelijk van het feit of de overledene een testament heeft gemaakt.

Tot slot staat in het testament meestal wie de erfgenamen van de overledene zijn.

Hoe weet ik of iemand een testament en/of codicil heeft gemaakt?
Als je wilt weten of een overledene een testament heeft gemaakt en waar dat testament is, kun jij (of jouw notaris) contact opnemen met het Centraal Testamentenregister (CTR). In het CTR wordt geregistreerd wie een testament heeft opgemaakt, op welke datum en bij welke notaris.
Een notariskantoor kan namens de erfgenamen of de executeur het CTR raadplegen. Als particulier of als belanghebbende instantie kun je ook zelf nagaan of de overledene een testament heeft gemaakt. Dat kan via een schriftelijke aanvraag of digitaal via notaris.nl. Alleen testamenten die in Nederland zijn opgemaakt worden in het CTR geregistreerd. Over de inhoud van een testament is bij het CTR niets bekend.

Vervolgstappen

Wat als het eerste contact met de uitvaartverzorger (en notaris) is geweest:
Zorg dat de nalatenschap veilig wordt gesteld, zodat onbevoegden geen toegang hebben tot de bezittingen van de overledene.

1.

Verklaring van erfrecht

Informeer bij banken, verzekeringsmaatschappijen etc. of een verklaring van erfrecht nodig is.
Als iemand is overleden, is er vaak een verklaring van erfrecht nodig. Dit is een verklaring van de notaris waaruit onder meer blijkt wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om alles te regelen. De notaris doet hiervoor verschillende onderzoeken. Zo wordt er onder andere onderzoek gedaan bij de gemeente en wordt er gekeken of er een testament is opgesteld.

De erfgenamen worden benaderd met de vraag of zij erfgenaam willen zijn. De erfgenamen hebben hierin drie keuzes. Erfgenamen kunnen de nalatenschap zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. De eventuele executeur wordt gevraagd of hij zijn taak wil aanvaarden.

Na afronding van de onderzoeken en ontvangst van alle benodigde verklaringen kan de verklaring van erfrecht worden afgegeven. De persoon die alles gaat regelen, kan met deze verklaring onder meer naar de bank om de tenaamstelling van de bankrekening aan te passen en vervolgens de rekeningen te betalen.

Zijn er veel of moeilijk vindbare erfgenamen? Dan kan de afgifte van de verklaring van erfrecht enkele weken of maanden duren.

2.

Keuzes erfgenamen

Ben je erfgenaam, laat je informeren over de keuze van aanvaarden.
Zuivere aanvaarding
Als je de nalatenschap zuiver aanvaardt, verkrijg je niet alleen de bezittingen van de nalatenschap, maar dien je ook de schulden van de nalatenschap te voldoen. Als blijkt dat er meer schulden dan bezittingen zijn (de nalatenschap is negatief) dan moet je uit jouw eigen vermogen bijbetalen, ook als je niet van het bestaan van de schulden op de hoogte was. Omdat het optreden als erfgenaam betekent dat je de nalatenschap zuiver aanvaardt, is het van groot belang dat je geen handelingen verricht waardoor bij derden (schuldeisers) de indruk ontstaat dat je erfgenaam bent. Als je – bijvoorbeeld – uit de nalatenschap verkregen bezittingen verkoopt, verspeel je de mogelijkheid om beneficiair te aanvaarden of te verwerpen.

Beneficiaire aanvaarding
Als je dit risico wilt vermijden, kun je de nalatenschap beneficiair aanvaarden. Dit wordt ook wel aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving genoemd. Je bent dan wel erfgenaam, maar je hoeft in beginsel niet uit jouw eigen vermogen bij te betalen aan de schulden als de nalatenschap onverhoopt negatief blijkt te zijn. Een voorwaarde is wel dat de nalatenschap (strikt) volgens bepaalde wettelijke voorschriften wordt afgewikkeld, anders kun je alsnog aansprakelijk worden voor de schulden van de nalatenschap.

Voor meer informatie over de beneficiaire aanvaarding en de vereffening daarvan, verwijs ik je naar onze blog daarover op de website.

Verwerpen
De derde mogelijkheid is het verwerpen van de nalatenschap, waardoor je geen erfgenaam meer bent. Het gevolg van verwerping is dat je niets uit de nalatenschap krijgt, maar ook geen last meer hebt van de schulden.

Je kunt de nalatenschap in beginsel niet meer beneficiair aanvaarden of verwerpen als je deze al zuiver hebt aanvaard.

Beheershandelingen, zoals het verkopen van bederfelijke waar of het laten uitvoeren van reparaties om verdere schade aan goederen van de nalatenschap te voorkomen, leiden echter niet tot een zuivere aanvaarding. Voor meer informatie over het aanvaarden of verwerpen van een nalatenschap, verwijzen we je naar de website van de rechtspraak.

Informatie is te raadplegen via deze website.

3.

Wie is bevoegd?

Wie mag de nalatenschap afwikkelen/regelen?
In beginsel is dit de executeur. Is er geen executeur benoemd of heeft deze zijn functie niet aanvaard, dan zijn dit de erfgenamen.

4.

Alles samen doen?

Moeten erfgenamen alles samen regelen?
Het is mogelijk dat een erfgenaam of enkele erfgenamen van de andere erfgenaam/erfgenamen volmacht krijgen. Dit kan door middel van een beperkte of algehele volmacht.

Beperkte volmacht:
In een beperkte volmacht wordt door bepaalde erfgenamen (volmachtgevers) volmacht verleend om hen te vertegenwoordigen bij de afwikkeling van de nalatenschap. Deze volmacht wordt doorgaans uitsluitend verleend voor zover het betreft: