Box 3
3 juni 2023
VERKLARING VAN ERFRECHT EN HET KADASTER
7 september 2023Wat is een tweetrapstestament?
A
ls echtgenoten met kinderen zonder testament overlijden, is de zogenaamde wettelijke verdeling van toepassing. Deze wettelijke verdeling komt er op neer dat de langstlevende eigenaar wordt van alle bezittingen en ook de schulden voor zijn rekening neemt, terwijl de kinderen hun erfdeel tegoed houden in de vorm van een vordering in geld. Deze vordering is in principe pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende echtgenoot. Deze wettelijke verdeling heeft het nadeel dat als de vorderingen van de kinderen groter zijn dan hun vrijstelling (€ 22.918,00 per kind in 2023) er over dit meerdere erfbelasting verschuldigd is. De langstlevende ouder dient de door de kinderen verschuldigde erfbelasting voor te schieten. Dit kan tot problemen leiden als het geld niet beschikbaar is op de bankrekening, maar bijvoorbeeld "in de stenen zit".
I
n een tweetrapstestament kies je ervoor om de heffing van de erfbelasting zoveel mogelijk uit te stellen tot het overlijden van de langstlevende echtgenoot. Met dit testament worden eventuele financiële problemen dus voorkomen wanneer het geld bij het eerste overlijden niet beschikbaar is, doordat het "in de stenen zit". Daarvoor wordt gebruik gemaakt van de "tweetrapsmaking": bij het eerste overlijden erft de langstlevende echtgenoot alles (dit is de eerste trap). Gezien de hoogte van de vrijstelling van de langstlevende echtgenoot (in beginsel € 723.526,00 in 2023) zal er bij het eerste overlijden vaak geen erfbelasting verschuldigd zijn. Overlijdt daarna de langstlevende echtgenoot, dan gaat het hele vermogen naar de kinderen. De helft van het vermogen erven de kinderen van de eerstoverleden ouder (dit is de tweede trap) en de andere helft van het vermogen erven de kinderen van de langstlevende ouder.
E en voorbeeld van een tweetrapstestament
Vader is, zonder het maken van huwelijkse voorwaarden gehuwd met moeder (62 jaar). Vader komt te overlijden. Het echtpaar heeft twee kinderen en het gezamenlijke vermogen is € 450.000,00. De nalatenschap bedraagt de helft, dus € 225.000,00. Moeder overlijdt twintig jaar later, het vermogen blijft ongewijzigd. Bij het overlijden van vader erft moeder alles en is er geen erfbelasting verschuldigd. Bij het overlijden van moeder erven de kinderen € 225.000,00 (€ 112.500,00 per kind) uit de nalatenschap van vader en € 225.000,00 (€ 112.500,00 per kind) uit de nalatenschap van moeder. In beide nalatenschappen mag de vrijstelling van € 22.918,00 in mindering worden gebracht op de verkrijging. Over het meerdere (€ 89.582,00) dient 10% erfbelasting betaald te worden. De erfbelasting bedraagt in totaal dus 4 x € 8.958,00 = € 35.832,00.
M
et testament waarbij de wettelijke verdeling van toepassing is, betaal je - over het algemeen gezien - minder erfbelasting over het totaal van beide overlijdens gerekend, dan met bovengenoemd tweetrapstestament. Het voordeel van een tweetrapstestament ziet er vooral op dat de betaling van de erfbelasting zo veel mogelijk wordt uitgesteld tot het moment dat beide ouders zijn overleden. Daarnaast geldt dat als er niets meer over is bij het laatste overlijden, er ook geen erfbelasting hoeft te worden betaald. Dit is anders bij een testament met een wettelijke verdeling waarbij er bij het eerste overlijden al over de vorderingen van de kinderen moet worden betaald, terwijl het onduidelijk is of de kinderen deze vordering ooit uitbetaald zullen zien. Bij een tweetrapstestament wordt dus nooit erfbelasting betaald over iets wat de kinderen uiteindelijk niet krijgen. Zolang één van beide ouders leeft, hoeft er in beginsel geen belasting te worden betaald, en daarmee is het tweetrapstestament ideaal als er maar weinig liquiditeiten beschikbaar zijn.
E
en tweetrapstestament brengt echter wel de nodige administratieve handelingen met zich mee. Zo is het aan te raden om na het overlijden van de eerste ouder een notariële boedelbeschrijving op te laten stellen, zodat de kinderen weten wat ze te "verwachten" hebben. Juist in situaties waarin er een lange periode zit tussen het eerste en het tweede overlijden is het lastig om terug te gaan naar wat de omvang van het vermogen was op het moment van overlijden van de eerstoverleden ouder.
D
aarnaast is de langstlevende ouder verplicht om een administratie te voeren, zodat bij diens overlijden duidelijk is welke bezittingen en schulden tot het bezwaard vermogen behoren. Als er veranderingen in het vermogen zijn, moet de langstlevende ouder administreren welke bezittingen (en schulden) er voor het oorspronkelijke vermogen in de plaats treden. De langstlevende mag - in de meeste gevallen - alles opmaken. Dit opmaken zal in de regel voor de helft ten laste van het bezwaarde vermogen en voor de andere helft ten laste van het vermogen van de langstlevende ouder plaatsvinden. Er mag van deze regel afgeweken worden, maar dit moet dan wel duidelijk in het testament aangegeven worden.
H
eb je op dit moment een tweetrapstestament? Dan is het goed nog eens naar je testament te kijken als de vermogenssamenstelling is veranderd. Wil je een tweetrapstestament op laten stellen? Laat je dan eens voorlichten door één van mijn collega's. Voor het maken van een adviesbespreking kun je contact met ons opnemen door te bellen naar het nummer: 013-5494975.
AUTEUR
Rowena van Strien
Rowena van Strien is kandidaat-notaris en werkt op onze vestiging Tilburg EnTrada. Heb je vragen over haar blog of wil je een afspraak over dit onderwerp maken? Dan kun je bellen op 013 549 49 971 of mailen via tilburg@dktnotarissen.nl
IK WIL GRAAG EEN AFSPRAAK
Wil je uitgebreider uitleg krijgen over het tweetrapstestament? Maak dan een afspraak, dan weet je binnen een paar dagen waar je aan toe bent.
